FATİH CAMİİ KÜTÜPHANESİ

Fatih Sultan Mehmet tarafından 867-875 (1463-1470) tarihleri arasında yaptırılmıştır. Önceki örneklerine göre “dev bir adım” sayılan 120.000 m²lik bir saha üzerine kurulmuş olan Fatih Külliyesi, cami, medreseler, darüşşifa, tabhane, imaret, kervansaray, sıbyan mektebi, kitaplık, hamam, saraçlar çarşısı, han ve türbelerden oluşmaktadır. 


Merkezde cami olmak üzere bütün binalar simetrik yerleştirildiği külliyede, caminin iki yanında medreseler, bunların önünde bir tarafta tabhane, öteki tarafta darüşşifa, daha ileride bir çarşı ile bir de hamam yer almıştır. Fatih Camii ve Külliyesi bütünü ile günümüze kadar korunamamıştır. Külliyenin içerisindeki yapıların bazıları tamamen kaybolduğu gibi bazılarının arsasına da XIX. yüzyıl sonlarından itibaren yeni binalar yapılarak külliyenin özgün yapısı bozulmuştur.


Fatih Külliyesi’nde yer alan binalar 1509, 1557, 1754, 1766, 1894 ve 1999 depremleri ile 1782 ve 1918 yangınlarında zarar görmüştür. 1509 yılında meydana gelen ve "küçük kıyamet" denilen depremde Fatih Camii kubbesinin hasara uğradığı, külliyenin darüşşifa, imaret ve medrese gibi yapılarında da ciddi tahribat olduğu bilinmektedir. 1557 ve 1754 depremlerinde yeniden hasar gören cami onarılmışsa da 1766 depreminde büyük kubbesi tamamen çöktüğü gibi duvarları da tamir edilemeyecek derecede yıkılmıştır. Sultan lll. Mustafa önce türbe ve Fatih Külliyesi'nin bazı binalarını yeniden yaptırmış, Fatih Camii'nin yeni bir plana göre aynı yerde inşası ise 1185 yılı Muharremi’nde (Nisan 1771) tamamlanmıştır.


Fâtih Külliyesi’nin malî durumunu gösteren bir kayda göre 894 (1489) ve 895 (1490) yıllarındaki gelir yaklaşık 1.5 milyon akçeydi ve 30.000 duka altına tekabül eden bu gelir Ayasofya vakıflarının gelirinden çok daha fazlaydı. Fatih döneminde Külliye’de görev yapanlardan 102 kişi camide, 168 kişi medreselerde, 45 kişi imarette, 30 kişi de şifâhanede vazifeliydi. Bunlardan başka gelirleri toplayanlar (câbîler) 21 kişi ve onarımla uğraşan işçiler 17 kişiyidi. İmarette her gün 3300 ekmek dağıtılır ve en az 1117 kişiye iki çeşit yemek çıkartılırdı.


Kaynakça


Fahri Unan, Kuruluşundan Günümüze Fatih Külliyesi, Ankara: TTK, 2003.
Fevzi Günüç - Ali Rıza Özcan, Türk Kültür ve Medeniyet Tarihinde Fatih Külliyesi, İstanbul, 2007.
Halil İnalcık, “İstanbul”, TDV İslam Ansiklopedisi, c. 23, s. 225.
İsmail E. Erünsal, “Fatih Kütüphanesi”, TDV İslam Ansiklopedisi, c. 12, s. 250.
Semavi Eyice, “Fatih Camii ve Külliyesi”, TDV İslam Ansiklopedisi, c. 12, s. 244-249.

ADRES

Ali Kuşçu Mah. Fevzipaşa Cad. No:6 Fatih/İSTANBUL 
(Fatih Akdeniz Medreseleri)

sahniseman@iyc.org.tr

  • Heyecan Sosyal Simge
  • Instagram Sosyal Simge

© 2018 İlim Yayma Cemiyeti Fatih Sahn-ı Semân